5–10 λεπτά, σχεδόν κάθε μέρα. Δύο ή τρία ολοκληρωμένα παιχνίδια ανά συνεδρία.
Το πλήρες υλικό των 35 μαθημάτων υπάρχει και ως ενιαίο βιβλίο 121
σελίδων: output/pdf/book/skaki-sta-5-35-mathimata.pdf. Ο
χάρτης και ο τρόπος παραγωγής βρίσκονται στο
vivlio-skaki-sta-5.md.
Ξέρει στήσιμο, ονόματα, και κινεί περίπου πύργο και αξιωματικό — αλλά δεν έχει παίξει ποτέ κάτι με νίκη και ήττα.
Η υπόθεση: χωρίς σκοπό δεν υπάρχει λόγος να θυμηθεί ποιο κομμάτι πάει πού, ούτε να ακολουθήσει τη γραμμή με το μάτι, ούτε να κρατήσει την προσοχή — άρα τα τρία «προβλήματα» είναι συμπτώματα του τέταρτου.
Αυτό είναι υπόθεση προς δοκιμή, όχι διάγνωση. Μπορεί να ισχύει εν μέρει ή καθόλου. Μπορεί να μην ταιριάζει στο παιδί το συγκεκριμένο παιχνίδι, η ώρα της ημέρας ή ο ανταγωνισμός. Γι’ αυτό το πρώτο βήμα είναι ένα μικρό δοκιμαστικό σετ και λίγες πραγματικές συνεδρίες — όχι ολόκληρο το υλικό.
Μόνο αυτά. Τίποτα άλλο μέχρι να παίξετε.
Τα υπόλοιπα επίπεδα υπάρχουν παρακάτω ως σχέδιο, αλλά δεν γίνονται υλικό πριν δούμε τι δουλεύει. Λίγες συνεδρίες θα δείξουν ποια παιχνίδια θέλει να ξαναπαίξει.
Το έτοιμο σετ είναι στο
output/pdf/skaki-5-eton-dokimastiko-set.pdf (3 σελίδες). Τα
ακριβή στησίματα και ο έλεγχός τους περιγράφονται στο
dokimastiko-set-skaki-5-eton.md. Οι δύο κάρτες κίνησης
είναι μεγάλες, περίπου Α6, ώστε το διάγραμμα να διαβάζεται στο
τραπέζι.
Σύντομες συνεδρίες, χωρίς πίεση να συνεχίσει. Αν περνάτε καλά και υπάρχει χρόνος, χωράει άλλο ένα παιχνίδι. Το ζητούμενο είναι να μη γίνεται αγγαρεία, όχι να κόβεται σε προκαθορισμένο σημείο.
Η κάρτα διορθώνει, όχι εσύ. Η κάρτα του κομματιού μένει πάνω στο τραπέζι όσο παίζετε. Όταν κάνει λάθος κίνηση, «για δες την κάρτα» αντί για «όχι, λάθος». Σε βγάζει από τον ρόλο του διορθωτή.
Δεν χάνεις επίτηδες μέσα στο παιχνίδι. Στα πέντε το καταλαβαίνει και η νίκη παύει να μετράει. Η δυσκολία αλλάζει ανάμεσα στα παιχνίδια, συμφωνημένα και φωναχτά: «έγινες πολύ καλή — δοκιμάζουμε το δύσκολο στήσιμο;»
Προχωράς επίπεδο όταν παίζει άνετα και δείχνει περιέργεια. Δεν περιμένεις να βαρεθεί. Η πλήξη είναι αργό σήμα. Προσφέρεις τη νέα πρόκληση και αφήνεις το παιδί να διαλέξει και να γυρίσει πίσω αν θέλει.
Το αυτοκόλλητο δίνεται για τη συμμετοχή, όχι για τη νίκη. Ένα ανά συνεδρία, ό,τι κι αν έγινε στα παιχνίδια.
Δεν υπάρχει γενικός διακόπτης — σπάει σε παιχνίδια όπου έχεις ήδη ένα κομμάτι. Κάθε κάρτα παιχνιδιού γράφει δύο συγκεκριμένα στησίματα, εύκολο και δυσκολότερο, και διαλέγετε μαζί πριν αρχίσετε.
Το «κερδίζει τις περισσότερες φορές» είναι πρόχειρος στόχος για να ξέρεις προς τα πού να γείρεις, όχι ποσοστό που κυνηγάς.
Δύο λεπτά είναι επιθυμία, όχι κανόνας. Κάθε κάρτα χρειάζεται ρητό τέλος:
Στα παιχνίδια αστεριών τελειώνει όταν μαζευτούν όλα τα προσβάσιμα αστέρια. Στο δοκιμαστικό σετ είναι 5, ώστε να μη γίνεται ισοπαλία σκορ. Νικάει όποιος έχει τα περισσότερα: 3-2, 4-1 ή 5-0. Αν ένα κομμάτι δεν έχει νόμιμη κίνηση, παίζει ο άλλος. Τα αστέρια δεν μπλοκάρουν τις διαδρομές.
Ο μονός αριθμός αποκλείει ισοπαλία σκορ σε ολοκληρωμένο παιχνίδι, αλλά δεν εμποδίζει άσκοπες επαναλήψεις κινήσεων. Αν κολλήσετε, δείχνετε ένα αστέρι και ψάχνετε μαζί τον δρόμο. Αν κουραστείτε, σταματάτε χωρίς νικητή. Το αυτοκόλλητο δίνεται κανονικά για τη συμμετοχή.
Στις μάχες μπαίνει μετρητής κινήσεων: δέκα πούλια σε μια σειρά, ο καθένας σπρώχνει ένα απέναντι μετά την κίνησή του. Όταν τελειώσουν, νικάει όποιος έχει περισσότερα κομμάτια· αν είναι ίσα, ισοπαλία και ξαναπαίζετε. Λύνει το ατέλειωτο κυνηγητό, φαίνεται οπτικά πόσο μένει, και είναι και μέτρημα.
Πέντε φάσεις. Κάθε φάση τελειώνει με κάτι που μπορεί να κάνει και πριν δεν μπορούσε. Κάθε επίπεδο είναι ολοκληρωμένο παιχνίδι με ξεκάθαρη νίκη, όχι άσκηση.
Στα 5–10 λεπτά την ημέρα, ξεκινώντας στα πέντε, όλη η σκάλα είναι δουλειά ενός με δύο χρόνια. Δεν είναι αργή· έτσι είναι.
Προσοχή: ελεγμένα στησίματα έχουν τα έτοιμα πακέτα μαθημάτων 1-35. Στη μακροπρόθεσμη σκάλα παρακάτω έχουν υλοποιηθεί ως πλήρη παιχνίδια τα επίπεδα 1-14, μαζί με τις τέσσερις προσθήκες του επιπέδου 14, τον Πύργο, τον Αξιωματικό, τον Ίππο και τη Βασίλισσα, καθώς και οι δύο μεταβάσεις του μικρού στρατού πρώτα στην 6×6 και μετά στην 8×8, καθώς και η προσθήκη των δεύτερων Πύργων, Αξιωματικών και Ίππων, καθώς και η πλήρης αρχική παράταξη με τη γραμμή των πιονιών, το αρχικό διπλό βήμα, το μικρό και το μεγάλο ροκέ, το πρώτο απλό σχέδιο ανοίγματος, η παρατήρηση της τελευταίας κίνησης, οι πρώτες πρακτικές αποφάσεις, το en passant και η τελική πλήρης παρτίδα χωρίς βοήθεια. Η γνωριμία με τη Βασίλισσα στο 4ο μάθημα είναι ξεχωριστή γέφυρα. Κάθε επόμενο στήσιμο πρέπει να περάσει τον ίδιο έλεγχο με solver πριν γίνει κάρτα.
1. Τα αστέρια του Πύργου (4×4) — πλήρεις κανόνες στην κάρτα. 2. Τα αστέρια του Αξιωματικού (4×4) — πλήρεις κανόνες στην κάρτα.
Παραλλαγές με το ίδιο υλικό: σόλο παζλ (μάζεψέ τα σε 6 κινήσεις με τον Πύργο, σε 5 με τον Αξιωματικό), συνεργατικό (μαζί, και τα 7, πριν τελειώσουν τα πούλια), εμπόδια (2–3 κομμάτια που απλώς στέκονται — ο μόνος τρόπος να δοκιμαστεί συστηματικά το «δεν πηδάω»).
Τέλος φάσης: κινεί πύργο και αξιωματικό με σκοπό, και σχεδιάζει μία κίνηση μπροστά.
Εδώ για πρώτη φορά μπορεί να χάσει κομμάτι. Είναι το πρώτο συναισθηματικό σκαλί.
3. Η μάχη των Πύργων (4×4) · έτοιμο ως 5ο μάθημα Το παιδί έχει 2 πύργους, εσύ 1. Νικάει όποιος φάει όλα τα αντίπαλα. Μετρητής 10 κινήσεων· στο τέλος νικάει όποιος έχει περισσότερα. Κανόνας μίας προειδοποίησης: μία φορά ανά παιχνίδι ο καθένας λέει «πρόσεχε, μπορώ να το φάω». Το δικαιούνται και οι δύο. Δίχτυ ασφαλείας χωρίς να παίζεις κακά, και τη μαθαίνει να κοιτάει τι μπορεί να κάνει ο αντίπαλος — η μόνη σκακιστική δεξιότητα που μετράει σε αυτή την ηλικία.
4. Η μάχη των Αξιωματικών (5×5) · έτοιμο ως 6ο μάθημα Και οι τρεις σε τετράγωνα ίδιου χρώματος — αλλιώς κάποιος δεν μπορεί ποτέ ούτε να φάει ούτε να φαγωθεί και το παιχνίδι σπάει.
5. Πύργος εναντίον Αξιωματικού (5×5) · έτοιμο ως 7ο μάθημα Το παιδί έχει πύργο + αξιωματικό, εσύ πύργο. Πρώτη αίσθηση ότι τα κομμάτια δεν είναι ίδια και ότι άλλες θέσεις βολεύουν το ένα και άλλες το άλλο.
Τέλος φάσης: τρώει, προστατεύει, και δεν αφήνει κομμάτι εκτεθειμένο κάθε φορά.
6. Τα αστέρια της Βασίλισσας (5×5) · έτοιμο ως 8ο μάθημα Αστέρια τοποθετημένα ώστε άλλα να θέλουν ίσια κίνηση και άλλα λοξή. Ανακαλύπτει μόνη της ότι τα κάνει και τα δύο. Μην το πεις πριν το δει.
7. Τα αστέρια του Ίππου (5×5) · έτοιμο ως 9ο μάθημα Ο μόνος καλός τρόπος να μάθει ο ίππος: όχι εξήγηση του σχήματος Γ, αλλά δεκάδες επαναλήψεις με σκοπό. Η κάρτα του Ίππου πρέπει να λέει το αντίθετο από τις άλλες: «πηδάω πάνω από κομμάτια». Είναι η μοναδική εξαίρεση και πρέπει να δηλώνεται ρητά, αλλιώς αναιρεί σιωπηλά τον κανόνα που έμαθε στη Φάση Α.
8. Ο αγώνας των πιονιών — το σημαντικότερο παιχνίδι όλης της σκάλας - 8α (5×5) · έτοιμο ως 10ο μάθημα: πρώτα 3 άσπρα εναντίον 2 μαύρων και μετά 5 πιόνια ο καθένας σε αντικριστές σειρές. Ένα τετράγωνο μπροστά, τρώνε λοξά, χωρίς διπλό πρώτο βήμα. Νικάει όποιος περάσει πρώτος πιόνι στην απέναντι άκρη· όποιος δεν έχει κίνηση χάνει. - 8β: προστίθεται το διπλό πρώτο βήμα. - 8γ (8×8): 8 πιόνια ο καθένας.
Το πιόνι είναι το δυσκολότερο κομμάτι — κινείται αλλιώς απ’ ό,τι τρώει. Εδώ το μαθαίνει σε τέσσερις κινήσεις παιχνιδιού, χωρίς καμία εξήγηση, επειδή είναι το μόνο πράγμα στη σκακιέρα. Και είναι το πρώτο παιχνίδι με πραγματικό στόχο αντί για εξόντωση. Το en passant δεν μπαίνει εδώ. Περιμένει χρόνια.
Τέλος φάσης: κινεί σωστά και τα έξι κομμάτια.
Η μεγαλύτερη εννοιολογική μετάβαση: ο στόχος παύει να είναι «παίρνω πράγματα» και γίνεται «παγιδεύω». Γι’ αυτό σπάει σε τέσσερα μικρά βήματα αντί για ένα.
9. Ο Βασιλιάς στο ταξίδι (5×5) · έτοιμο ως 11ο μάθημα, χωρίς σαχ και ματ Ο βασιλιάς της σε μια γωνία, αστέρι στην αντικριστή. Εσύ έχεις έναν πύργο και τον κινείς κάθε γύρο. Τρία ακίνητα άσπρα πιόνια κόβουν τις γραμμές του. Πρέπει να φτάσει στο αστέρι μέσα σε πέντε βήματα, πατώντας μόνο σε ασφαλή τετράγωνα. Χτίζει την έννοια «ασφαλές τετράγωνο», που είναι η πραγματική προϋπόθεση για το σαχ.
10. Κυνήγι σαχ (5×5) · έτοιμο ως 12ο μάθημα Το παιδί έχει βασιλιά + βασίλισσα, εσύ μόνο βασιλιά. Κινεί μόνο τη Βασίλισσα και ο άσπρος Βασιλιάς μένει ως φρουρός. Στόχος της: να δώσει σαχ τρεις φορές. Στόχος σου: να επιβιώσεις 15 κινήσεις της Βασίλισσας. Κάθε κίνησή της αφήνει τουλάχιστον μία ασφαλή απάντηση, ως ειδικός περιορισμός πριν από το ματ. Το «σαχ» γίνεται κάτι που κυνηγάει, όχι κανόνας που ακούει.
11. Το πρώτο ματ (8×8) · έτοιμο ως 13ο μάθημα Το παιδί έχει βασιλιά + βασίλισσα + πύργο, εσύ μόνο βασιλιά. Το ματ της «σκάλας»: τον σπρώχνεις προς την άκρη. Τώρα εμφανίζεται ο αληθινός στόχος του σκακιού. Ρητά και κάθε φορά: δεν τον τρώμε ποτέ. Τον σταματάμε. Στο έτοιμο πακέτο ο άσπρος Βασιλιάς μένει φρουρός και το παιδί κινεί Βασίλισσα ή Πύργο. Κάθε κίνησή της δίνει σαχ: πρώτα ματ σε μία, μετά η πλήρης σκάλα σε τέσσερα σαχ. Έτσι το πατ μένει καθαρά για το επόμενο μάθημα.
12. Το πατ (5×5) · έτοιμο ως 14ο μάθημα Μία στημένη θέση όπου η βιαστική κίνηση φέρνει πατ. Ένα μάθημα, μία φορά: «μερικές φορές δεν κερδίζει κανείς». Στο έτοιμο πακέτο οι ίδιες τρεις φιγούρες δείχνουν πρώτα ματ και πατ με τη Βασίλισσα να αλλάζει ένα τετράγωνο. Μετά μία επιλογή ανάμεσα σε δύο αστέρια τελειώνει ακριβώς σε ματ ή πατ.
Τέλος φάσης: αναγνωρίζει σαχ, ξέρει ότι πρέπει να το λύσει, και κάνει ματ με πολύ υλικό.
Εδώ γίνεται η μετάβαση, και είναι το σημείο που συνήθως αγνοείται. Δεν πηδάς από τα μικρο-παιχνίδια στην πλήρη παρτίδα. Παίζεις αληθινό σκάκι με μικρό στρατό και μεγαλώνεις τον στρατό.
13. Μίνι-σκάκι: βασιλιάς και δύο πιόνια (5×5) · έτοιμο ως 15ο μάθημα Και οι δύο: βασιλιάς + 2 πιόνια. Όλοι οι κανονικοί κανόνες. Νικάς με ματ ή με προαγωγή πιονιού σε βασίλισσα. Είναι πλήρης παρτίδα σκακιού — με σαχ, ματ, προαγωγή, ασφάλεια βασιλιά — και σταματά το αργότερο σε δεκαπέντε ατομικές κινήσεις. Στο έτοιμο πακέτο, αν δεν υπάρχει νικητής στο 15, η αποστολή τελειώνει σε ισοπαλία. Ο πραγματικός χρόνος της παρτίδας θα φανεί στο τραπέζι και δεν θεωρείται ακόμη μετρημένος. Από αυτή τη στιγμή παίζει σκάκι.
14. Ο στρατός μεγαλώνει Προσθέτεις ένα είδος κομματιού τη φορά, πάντα και στις δύο πλευρές, πάντα κανονικό παιχνίδι με όλους τους κανόνες: Κ+2Π → +Πύργος → +Αξιωματικός → +Ίππος → +Βασίλισσα. Κάθε προσθήκη είναι μια συνεδρία «γνωριμίας» και μετά πολλές παρτίδες.
Η πρώτη προσθήκη, +Πύργος, είναι έτοιμη ως 16ο μάθημα. Παίζεται σε 5×5 με Βασιλιά, Πύργο και δύο πιόνια για κάθε πλευρά. Δύο ζεστάματα δείχνουν πρώτα το μπλοκάρισμα ενός σαχ και μετά την προστασία πιονιού από τον Πύργο. Η παρτίδα κρατά το όριο των 15 ατομικών κινήσεων και δεν βάζει ακόμη ροκέ.
Η δεύτερη προσθήκη, +Αξιωματικός, είναι έτοιμη ως 17ο μάθημα. Κάθε πλευρά έχει τώρα Βασιλιά, Πύργο, Αξιωματικό και δύο πιόνια σε 5×5. Τα ζεστάματα δείχνουν το μπλοκάρισμα ενός σαχ και τη λοξή προστασία πιονιού. Η παρτίδα κρατά το ίδιο όριο των 15 ατομικών κινήσεων και δεν βάζει ακόμη ροκέ.
Η τρίτη προσθήκη, +Ίππος, είναι έτοιμη ως 18ο μάθημα. Κάθε πλευρά έχει τώρα Βασιλιά, Πύργο, Αξιωματικό, Ίππο και δύο πιόνια σε 5×5. Τα ζεστάματα δείχνουν πρώτα ότι ο Ίππος μπορεί να πάρει το κομμάτι που δίνει σαχ και μετά ότι προστατεύει ένα πιόνι με άλμα. Το όριο μένει στις 15 ατομικές κινήσεις.
Η τέταρτη προσθήκη, +Βασίλισσα, είναι έτοιμη ως 19ο μάθημα. Κάθε πλευρά έχει τώρα Βασιλιά, Βασίλισσα, Πύργο, Αξιωματικό, Ίππο και δύο πιόνια σε 5×5. Τα ζεστάματα δείχνουν ότι η Βασίλισσα μπορεί να σταματήσει το ίδιο σαχ από ίσιο ή λοξό δρόμο και να προστατεύσει δύο κομμάτια μαζί. Ο μικρός στρατός είναι πλέον πλήρης και η επόμενη μετάβαση είναι στην κανονική 8×8.
Η πρώτη μετάβαση της σκακιέρας είναι έτοιμη ως 20ό μάθημα. Οι ίδιοι δύο μικροί στρατοί, με επτά κομμάτια ο καθένας, περνούν από το 5×5 στο 6×6. Τα 36 τετράγωνα είναι λίγο περισσότερα από τα μισά της κανονικής σκακιέρας. Τα ζεστάματα δείχνουν τη μία επιπλέον απόσταση χωρίς να αλλάζουν κανόνα και το όριο ανεβαίνει στις 18 ατομικές κινήσεις.
Η δεύτερη μετάβαση είναι έτοιμη ως 21ο μάθημα. Ο ίδιος ακριβώς μικρός στρατός περνά από το 6×6 στην κανονική 8×8. Οι γραμμές μεγαλώνουν ξανά, το βήμα του Βασιλιά και του πιονιού μένει ίδιο και ο Ίππος κρατά το ίδιο άλμα. Το όριο ανεβαίνει στις 20 ατομικές κινήσεις. Δεν μπαίνει ακόμη κανένας νέος κανόνας και δεν υπάρχει ροκέ.
Η προσθήκη των δεύτερων κομματιών είναι έτοιμη ως 22ο μάθημα. Η σκακιέρα μένει 8×8 και κάθε πλευρά αποκτά δεύτερο Πύργο, δεύτερο Αξιωματικό και δεύτερο Ίππο. Τα ζεστάματα δείχνουν πρώτα τα τρία ζευγάρια και μετά τη σωστή πίσω σειρά από τις άκρες προς τη μέση. Η παρτίδα έχει δέκα κομμάτια ανά πλευρά, κρατά μόνο δύο πιόνια και τελειώνει το αργότερο στις 22 ατομικές κινήσεις.
15. Κανονικό σκάκι (8×8, όλα τα κομμάτια) Η πλήρης αρχική παράταξη είναι έτοιμη ως 23ο μάθημα. Η πίσω σειρά μένει όπως στο 22ο και κάθε πλευρά συμπληρώνει τα οκτώ πιόνια μπροστά της. Το πρώτο ζέσταμα γεμίζει τα έξι κενά ανάμεσα σε δύο έτοιμα πιόνια. Το δεύτερο δείχνει ότι ένα μονό βήμα του e-πιονιού ανοίγει λοξό δρόμο στη Βασίλισσα και στον Αξιωματικό, ενώ ο Ίππος μπορεί να πηδήξει από την αρχή. Η παρτίδα ξεκινά από την κανονική θέση με όλα τα 32 κομμάτια και όριο 24 ατομικών κινήσεων.
Το διπλό βήμα είναι έτοιμο ως 24ο μάθημα. Το πρώτο ζέσταμα δίνει στο e-πιόνι την επιλογή e2-e3 ή e2-e4. Το δεύτερο δείχνει χωριστά ότι ούτε το πρώτο ούτε το δεύτερο τετράγωνο μπορεί να είναι πιασμένο. Στην πλήρη παρτίδα κάθε πιόνι μπορεί να κάνει δύο βήματα μόνο από την αρχική του γραμμή και μετά επιστρέφει στο ένα. Το όριο μένει στις 24 ατομικές κινήσεις. Το ροκέ ακολουθεί αργότερα. Το en passant μένει για ακόμη αργότερα· δεν εμποδίζει κανένα παιχνίδι.
Το μικρό ροκέ είναι έτοιμο ως 25ο μάθημα. Το πρώτο ζέσταμα αδειάζει μόνο τις δύο θέσεις ανάμεσα στον Βασιλιά και στον κοντινό Πύργο. Το δεύτερο δείχνει τη σειρά της κίνησης: ο Βασιλιάς κάνει δύο βήματα προς τον Πύργο και ο Πύργος περνά δίπλα του, όλα ως μία κίνηση. Η παρτίδα κρατά πραγματικά δικαιώματα ροκέ και το απαγορεύει πριν, μέσα από ή πάνω σε σαχ. Το μεγάλο ροκέ μένει για το 26ο μάθημα. Το en passant παραμένει εκτός.
Το μεγάλο ροκέ είναι έτοιμο ως 26ο μάθημα. Το πρώτο ζέσταμα δείχνει την κίνηση στην άλλη πλευρά: ο Βασιλιάς κάνει πάλι δύο βήματα προς τον Πύργο και ο Πύργος περνά δίπλα του. Το δεύτερο συγκρίνει καθαρά τα δύο κενά του μικρού με τα τρία κενά του μεγάλου ροκέ. Η πλήρης παρτίδα επιτρέπει και τα δύο, κρατά τέσσερα ανεξάρτητα δικαιώματα και εφαρμόζει τους ίδιους ελέγχους ασφάλειας στον Βασιλιά. Το όριο μένει στις 24 ατομικές κινήσεις. Το en passant παραμένει εκτός.
Το πρώτο σχέδιο ανοίγματος είναι έτοιμο ως 27ο μάθημα. Δεν προσθέτει νέο κανόνα. Δίνει τρεις μικρές δουλειές για μια ήρεμη αρχική θέση: άνοιξε δρόμο με ένα από τα δύο μεσαία πιόνια, βγάλε Ίππο και Αξιωματικό και κρύψε τον Βασιλιά με ροκέ όταν είναι νόμιμο. Το ζέσταμα δείχνει ότι Ίππος και Αξιωματικός μπορούν να αλλάξουν σειρά. Η κάρτα λέει καθαρά ότι πρόκειται για σχέδιο και όχι για υποχρεωτική συνταγή. Σαχ, απειλές και νομιμότητα ελέγχονται πρώτα. Η παρτίδα κρατά και τα δύο ροκέ, το όριο των 24 κινήσεων και αφήνει το en passant εκτός.
Η πρώτη συνήθεια παρατήρησης είναι έτοιμη ως 28ο μάθημα. Δεν προσθέτει νέο κανόνα. Μετά την κίνηση του άλλου το παιδί κάνει μια μικρή παύση: βρίσκει από πού έφυγε το κομμάτι, πού πήγε, τι απειλεί τώρα και αν άνοιξε γραμμή πίσω του. Τα δύο ζεστάματα ξεχωρίζουν μια άμεση απειλή του κομματιού που μετακινήθηκε από μια απειλή του ακίνητου Πύργου μέσα από το τετράγωνο που άδειασε. Στην πλήρη παρτίδα επιστρέφει στο σχέδιο του 27ου όταν η θέση είναι ήρεμη. Και τα δύο ροκέ, το όριο των 24 κινήσεων και η απουσία en passant μένουν ίδια.
Οι τρεις απαντήσεις σε απειλή είναι έτοιμες ως 29ο μάθημα. Το παιδί δοκιμάζει στην ίδια ακριβώς θέση να μετακινήσει τον στόχο, να πάρει τον επιτιθέμενο ή να κλείσει τη γραμμή. Η κάρτα ξεκαθαρίζει ότι το κλείσιμο λειτουργεί μόνο απέναντι σε Πύργο, Αξιωματικό ή Βασίλισσα και ότι οι τρεις απαντήσεις είναι επιλογές, όχι αυτόματη συνταγή.
Η αναζήτηση υποψήφιων κινήσεων είναι έτοιμη ως 30ό μάθημα. Τρία μικρά στησίματα ξεχωρίζουν σαχ, πραγματικό φάγωμα και νέα απειλή. Το 31ο μάθημα προσθέτει τον έλεγχο «αν πάω εκεί;» με δύο ζεστάματα όπου και οι δύο κινήσεις είναι νόμιμες, αλλά μόνο ένας προορισμός δεν απειλείται αμέσως.
Η προστασία και η πρώτη ανταλλαγή είναι έτοιμες ως 32ο και 33ο μάθημα. Το 32ο συγκρίνει το ίδιο απειλούμενο κομμάτι πρώτα χωρίς φύλακα και μετά με έναν Ίππο που μπορεί να ξαναπάρει. Το 33ο εισάγει την απλή κλίμακα 1, 3, 3, 5, 9 και δύο ελεγμένες ανταλλαγές με ισοζύγιο +2 και -2. Οι αριθμοί είναι εργαλείο σύγκρισης, όχι πλήρης αξιολόγηση θέσης.
Το en passant είναι έτοιμο ως 34ο μάθημα. Διδάσκεται τελευταίο επειδή εξαρτάται από την αμέσως προηγούμενη κίνηση. Η μηχανή κρατά προσωρινά το τετράγωνο του περάσματος, αφαιρεί το σωστό πιόνι, καθρεφτίζει τον κανόνα για τα μαύρα και απορρίπτει το φάγωμα αν αφήνει τον Βασιλιά σε σαχ.
Η τελική πλήρης παρτίδα είναι έτοιμη ως 35ο μάθημα. Δεν προσθέτει κανόνα. Συνδέει τις μικρές ρουτίνες «κοίτα, σκέψου, παίξε» και κρατά ενεργά το διπλό βήμα, τα δύο ροκέ, το en passant, την προαγωγή και όλα τα τελειώματα. Μετά το 35ο σταματά το νέο υλικό για λίγο και το βάρος περνά στις πραγματικές παρτίδες.
Αν κάτι κολλήσει, σχεδόν σίγουρα είναι μία από αυτές:
| Μετάβαση | Πού | Το κλειδί |
|---|---|---|
| Από «μαζεύω» σε «τρώω» | 2 → 3 | Χάντικαπ 2 προς 1 και ο κανόνας της προειδοποίησης |
| Το πιόνι | 8 | Μόνο πιόνια στη σκακιέρα, τίποτα άλλο να την μπερδέψει |
| «Παίρνω» σε «παγιδεύω» | 9 → 11 | Πρώτα ασφαλές τετράγωνο, μετά σαχ, μετά ματ — ποτέ μαζί |
| Μικρο-παιχνίδια σε παρτίδα | 13 → 15 | Μικρός στρατός, 6×6, 8×8, δεύτερα κομμάτια, πλήρης παράταξη |
Όχι «παίζει καλά» — αυτό είναι χρόνια. Το κατώφλι είναι:
Το πέμπτο έρχεται στη Φάση Ε. Τα τέσσερα πρώτα είναι όλη η υπόλοιπη σκάλα.
Με τετράγωνα 5 cm, μόνο η 4×4 (20×20 cm) χωράει σε Α4. Η 5×5 θα ήταν 25×25 και η 6×6 30×30 — δεν τυπώνονται σε Α4.
Αφού έχεις κανονικές σκακιέρες, η λύση για τα μεγαλύτερα μεγέθη είναι χαρτόνια- μάσκες που καλύπτουν τις περιττές γραμμές και στήλες: ένα πλαίσιο για 5×5, ένα για 6×6. Φτηνό, γρήγορο, και δουλεύει με τα κανονικά κομμάτια.
Μέγεθος τραπουλόχαρτου, 8 ανά Α4, σε χαρτόνι. Πάνω ο χαρακτήρας με τα μάτια και το όνομα· κάτω μια μίνι σκακιέρα με τα τετράγωνα που φτάνει φωτισμένα· δίπλα το σύμβολο και ο ήχος.
Δύο ειδικές περιπτώσεις:
Ένα αυτοκόλλητο ανά συνεδρία σημαίνει ότι χρειάζεται χώρο για πολλές συναντήσεις, όχι για εννέα επίπεδα. Α4 με ~40 κουτάκια και το όνομά της μεγάλο στην κορυφή.
Μία ανά επίπεδο: όνομα, μέγεθος σκακιέρας, ακριβές στήσιμο, ποιος αρχίζει, συνθήκη λήξης, και τα δύο στησίματα δυσκολίας. Σηκώνεις την κάρτα και παίζεις.
Οι κατευθύνσεις της ενότητας 2 και ο τρόπος λήξης της ενότητας 4.
Όχι «πέτυχε ή απέτυχε» — αλλά:
Αν δεν πιάσει, οι πιθανές αιτίες είναι πολλές — το παιχνίδι, η ώρα, ο ανταγωνισμός, η ηλικία — και ξεχωρίζουν μόνο δοκιμάζοντας μία τη φορά.